Bierne zabezpieczenia • Przepusty • EI 60 / EI 120 • Normy
Przejścia przeciwpożarowe i przepusty instalacyjne – kiedy są wymagane i jak je prawidłowo wykonać
Kompendium dla projektantów i wykonawców: rodzaje przepustów, klasyfikacja EI, wymagania montażowe i lista błędów, które skutkują odmową odbioru przez PSP i Nadzór Budowlany.
Kiedy przejście przeciwpożarowe jest obowiązkowe?
Obowiązek wykonania certyfikowanego przepustu instalacyjnego pojawia się wszędzie tam, gdzie jakakolwiek instalacja – elektryczna, sanitarna, wentylacyjna lub teletechniczna – przebija przegrodę wydzielającą strefę pożarową lub oddział pożarowy.
Zasada jest prosta: przegroda pożarowa (ściana, strop) ma określoną klasę odporności ogniowej – np. REI 120 lub EI 60. Każdy otwór wykonany w tej przegrodzie pod przewód, rurę czy kabel obniża jej rzeczywistą odporność do zera, o ile nie zostanie prawidłowo uszczelniony. Przepust instalacyjny przywraca klasę EI przegrody w miejscu przejścia – pod warunkiem że jest certyfikowany i zamontowany zgodnie z dokumentacją techniczną producenta.
Obowiązek dotyczy wszystkich typów instalacji przechodzących przez przegrody pożarowe: kabli elektrycznych i teletechnicznych (w tym tras kablowych i rur instalacyjnych), rur wodociągowych, kanalizacyjnych i CO (w tym rur z tworzyw sztucznych – szczególnie narażonych na stopienie), kanałów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, a także wszelkich przepustów technologicznych. Szczegółowy przegląd dostępnych rozwiązań i systemów przepustów przedstawiamy na stronie przejścia przeciwpożarowe i przepusty instalacyjne.
Rodzaje przepustów instalacyjnych ppoz – dobór do typu instalacji
Wybór właściwego systemu przepustu zależy od rodzaju instalacji, materiału rury lub kabla, wymiarów otworu i wymaganej klasy odporności ogniowej przegrody.
Obejmy intumescencyjne (do rur z tworzyw sztucznych)
Stosowane na rurach PVC, PP i PE – materiałach, które w pożarze topią się i pozostawiają otwarty otwór w przegrodzie. Obejma intumescencyjna rozszerza się pod wpływem temperatury i zamyka otwór po stopieniu się rury. Dostępne klasy EI 60–EI 120.
Zaprawy i masy ogniochronne (do tras kablowych)
Wypełnienie otworu po trasie kablowej zaprawą ogniochronną lub masą intumescencyjną – rozwiązanie dla wiązek kabli, koryt kablowych i rur stalowych. Klasy EI 60–EI 240 w zależności od systemu i grubości przegrody.
Poduszki i worki ogniochronne (do kabli i rur)
Elastyczne, wielokrotnie demontowalne wypełnienia otworów kablowych. Idealne tam, gdzie trasa kablowa będzie rozbudowywana – przepust można otworzyć i zamknąć bez naruszania przegrody. Klasy EI 60–EI 120. Więcej: przepusty demontowalne – oferta.
Bloki modułowe (systemy wielootworowe)
Systemy modułowych wkładek dopasowanych do różnych średnic kabli i rur – montowane w ramce osadzonej w przegrodzie. Umożliwiają elastyczne planowanie tras przy zachowaniu klasy EI przegrody.
Przepusty kołnierzowe (do rur metalowych)
Stosowane na rurach stalowych i żeliwnych – kołnierz z masą intumescencyjną uszczelnia szczelinę między rurą a przegrodą. Wymagane zwłaszcza przy rurach CO i instalacji gazowej.
Farby i powłoki pęczniejące (do kabli pojedynczych)
Nanoszone bezpośrednio na kabel lub wiązkę kabli w miejscu przejścia przez przegrodę. Rozwiązanie uzupełniające – stosowane łącznie z zaprawą lub masą w kompleksowych systemach przepustów. Więcej: bierne zabezpieczenia ppoz – pełna oferta.
Normy i przepisy regulujące przejścia przeciwpożarowe w Polsce
Wymagania dotyczące przepustów instalacyjnych wynikają z kilku równoległych aktów prawnych i norm – zarówno krajowych, jak i europejskich wdrożonych przez PKN.
- Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (Dz.U. 2022 poz. 1225) – § 234 ust. 3 nakłada obowiązek zachowania odporności ogniowej przegrody w miejscu przejścia instalacji; § 232 i § 233 definiują klasy odporności pożarowej przegród dla poszczególnych kategorii obiektów.
- EN 1366-3 (PN-EN 1366-3) – norma badań odporności ogniowej przepustów instalacyjnych; określa metodykę testowania i klasyfikację wyników dla systemów uszczelniania przejść.
- EN 13501-2 (PN-EN 13501-2) – klasyfikacja wyrobów budowlanych i elementów budynków pod względem odporności ogniowej; definiuje oznaczenia E (szczelność), I (izolacyjność) i ich kombinacje stosowane w klasach przepustów.
- EN 1366-1 i EN 1366-8 (PN-EN 1366-1, PN-EN 1366-8) – normy dotyczące badań kanałów wentylacyjnych i kanałów do odprowadzania dymu i gorących gazów przechodzących przez przegrody pożarowe.
- Instrukcja ITB nr 406/2009 – krajowe wytyczne techniczne dotyczące wykonywania i odbioru robót związanych z uszczelnianiem przejść instalacyjnych przez przegrody pożarowe; stosowana jako uzupełnienie norm europejskich.
- Rozporządzenie CPR 305/2011 (UE) – nakłada obowiązek sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych (DoP) dla wyrobów budowlanych stosowanych w przepustach ppoz; zastąpiło krajowe aprobaty techniczne.
Jak prawidłowo wykonać przepust instalacyjny – wymagania montażowe krok po kroku
Prawidłowe wykonanie przejścia ppoz to nie tylko dobór właściwego produktu – to przede wszystkim ścisłe przestrzeganie instrukcji montażu konkretnego systemu i dokumentacja każdego przejścia z osobna.
Krok 1 – dobór systemu przepustu
System musi być dobrany do: rodzaju instalacji (kabel / rura PVC / rura stalowa / kanał wentylacyjny), średnicy lub przekroju instalacji, grubości i materiału przegrody (beton / bloczek / gips-karton) oraz wymaganej klasy EI przegrody. Użycie produktu spoza zakresu certyfikacji producenta – np. obejmy certyfikowanej dla rur do Ø110 mm na rurze Ø160 mm – pozbawia przepust wartości dowodowej.
Krok 2 – przygotowanie otworu
Otwór w przegrodzie powinien być wykonany z minimalnym luzem względem instalacji – zbyt duże szczeliny wymagają dodatkowego wypełnienia materiałem ogniochronnym przed montażem właściwego przepustu. Krawędzie otworu muszą być czyste, bez luźnych fragmentów betonu lub tynku.
Krok 3 – montaż elementów uszczelniających
Montaż musi przebiegać dokładnie według instrukcji producenta – kolejność warstw, rodzaj i grubość materiałów uszczelniających, sposób mocowania obejm i kołnierzy. Dokumentacja techniczna systemu (karta techniczna i DoP) powinna być dostępna na budowie w trakcie wykonywania robót.
Krok 4 – wypełnienie szczeliny między instalacją a przegrodą
Szczelina między rurą, kablem lub kanałem a krawędzią otworu musi zostać wypełniona materiałem ogniochronnym zgodnym z systemem przepustu – zaprawą, masą intumescencyjną lub wełną mineralną o odpowiedniej gęstości. Wypełnienie zwykłą pianką PU lub silikonem dyskwalifikuje przepust.
Krok 5 – dokumentacja powykonawcza
Każde przejście ppoz powinno być zinwentaryzowane – numer przejścia, lokalizacja (rzut), typ zastosowanego systemu, numer DoP i data wykonania. Dokumentacja jest wymagana podczas odbioru technicznego i kontroli PSP. Wytyczne dotyczące kompletnej dokumentacji powykonawczej instalacji ppoz opisujemy na stronie projektowanie systemów i urządzeń przeciwpożarowych.
Pełne zestawienie certyfikowanych systemów przepustów dostępnych w ofercie SafetyPower znajdziesz na stronie przejścia przeciwpożarowe i przepusty instalacyjne.
Koszt przepustów instalacyjnych ppoz – od czego zależy wycena?
Cena wykonania przejść ppoz zależy od liczby przejść, ich rodzaju, wymaganej klasy EI i dostępności – przepusty w trudno dostępnych miejscach (szyby, przestrzenie między stropami) są droższe w montażu.
- Obejma intumescencyjna na rurze PVC Ø50–110 mm: produkt orientacyjnie 80–250 zł netto; montaż z zaprawą 100–200 zł netto za sztukę.
- Przepust kablowy – masa ogniochronna + wełna (otwór do 300 × 300 mm): materiały orientacyjnie 150–400 zł netto; robocizna 150–350 zł netto.
- System modułowy (bloki wielootworowe, ramka stalowa): od 600 do 2 000 zł netto za kompletne przejście zależnie od liczby modułów i producenta.
- Poduszki i worki ogniochronne (przepust demontowalny): 200–600 zł netto za przejście; wyższy koszt uzasadniony możliwością wielokrotnego otwierania bez naruszania przegrody.
Przy dużej liczbie przejść (inwestycje przemysłowe, biurowce) warto zlecić całościową wycenę na podstawie projektu – SafetyPower przygotowuje kosztorysy przepustów ppoz bezpłatnie po otrzymaniu dokumentacji. Skontaktuj się z nami →
Najczęstsze błędy przy wykonywaniu przejść ppoz – lista kontrolna
Większość usterek stwierdzanych przez PSP i Nadzór Budowlany przy odbiorach to błędy elementarne – wynikające z braku znajomości instrukcji montażu lub z użycia nieodpowiednich materiałów.
- ❌ Brak jakiegokolwiek uszczelnienia przejścia – najczęstszy i najpoważniejszy błąd; rura lub wiązka kabli przechodzi przez otwór w ścianie pożarowej bez żadnego zabezpieczenia ogniochronnego.
- ❌ Użycie zwykłej pianki PU lub silikonu budowlanego – materiały palne lub nieogniochronne degradują się w pierwszych minutach pożaru, pozostawiając otwarty otwór w przegrodzie.
- ❌ Obejma intumescencyjna zamontowana poza zakresem certyfikacji – np. na rurze o średnicy lub materiale, dla którego dany produkt nie posiada DoP; certyfikat traci ważność.
- ❌ Niedopasowana klasa EI przepustu do klasy przegrody – przepust EI 60 w ścianie REI 120 obniża efektywną klasę całej przegrody w miejscu przejścia.
- ❌ Zbyt duży luz między instalacją a przegrodą bez dodatkowego wypełnienia – szczelina szersza niż dopuszczona instrukcją musi być wypełniona ogniochronnie przed montażem przepustu; brak tego kroku dyskwalifikuje wykonanie.
- ❌ Brak dokumentacji powykonawczej przejść – bez inwentaryzacji przepustów (lokalizacja, system, DoP) nie ma podstaw do odbioru technicznego; PSP może nakazać otwarcie sufitów i ścian w celu weryfikacji.
- ❌ Montaż przez nieuprawnioną ekipę – systemy przepustów wymagają montażu przez osoby przeszkolone przez producenta; błędy wynikające z nieznajomości instrukcji są najczęstszą przyczyną usterek.
FAQ – najczęstsze pytania o przejścia przeciwpożarowe i przepusty instalacyjne
Czy każde przejście kabla przez ścianę wymaga przepustu ppoz?
Nie – obowiązek dotyczy wyłącznie przejść przez przegrody pożarowe (ściany i stropy wydzielające strefy pożarowe lub oddziały pożarowe). Przejścia kabli przez zwykłe ściany działowe wewnątrz jednej strefy pożarowej nie wymagają certyfikowanego przepustu. Kluczowe jest zidentyfikowanie w projekcie, które przegrody mają klasę odporności ogniowej REI lub EI – to one wymagają uszczelnienia. Więcej: przejścia ppoz i przepusty instalacyjne.
Czy przepust instalacyjny można zamontować samodzielnie bez przeszkolenia?
Technicznie montaż przepustu nie wymaga formalnych uprawnień budowlanych, jednak większość producentów systemów przepustów wymaga, aby montaż był wykonywany przez osoby przeszkolone w zakresie ich systemu. Błędny montaż – nawet przy użyciu właściwego produktu – może unieważnić klasę EI przepustu. Dokumentacja powykonawcza musi zawierać dane montażysty i zastosowanego systemu. Bezpłatna wycena: skontaktuj się z nami.
Jak długo trwa wykonanie przepustów ppoz w typowym budynku biurowym?
Czas wykonania zależy od liczby przejść, ich dostępności i rodzaju zastosowanych systemów. W typowym budynku biurowym o powierzchni 2 000–5 000 m² z kilkudziesięcioma przejściami prace trwają zazwyczaj od 3 do 10 dni roboczych. Wąskim gardłem bywa często dostępność przejść ukrytych za sufitami podwieszanymi – ich otwarcie i zamknięcie po montażu wydłuża harmonogram.
Co ile lat trzeba przeglądać przepusty instalacyjne ppoz?
Przepusty instalacyjne jako bierne zabezpieczenia ppoz podlegają okresowym przeglądom co najmniej raz w roku – zgodnie z Rozporządzeniem MSWiA z 2010 r. Przegląd obejmuje wizualną ocenę stanu materiałów uszczelniających, integralności obejm i kołnierzy oraz sprawdzenie, czy nie zostały naruszone przez późniejsze prace instalacyjne. Wynik przeglądu dokumentuje się protokołem.
Jak wybrać wykonawcę przejść ppoz? Na co zwracać uwagę?
Wybór firmy wykonującej przepusty instalacyjne ma bezpośredni wpływ na odbiór budynku – błędy w tym zakresie są trudne i kosztowne do naprawienia po zakończeniu robót wykończeniowych.
- ✅ Przeszkolenie przez producentów systemów przepustów – gwarancja montażu zgodnego z instrukcją i zachowania klasy EI; certyfikat montażysty powinien być dostępny na żądanie.
- ✅ Znajomość norm EN 1366-3 i WT 2022 – wykonawca musi samodzielnie weryfikować zgodność zastosowanego rozwiązania z wymaganiami normatywnymi.
- ✅ Dokumentacja powykonawcza każdego przejścia – inwentaryzacja z numeracją, lokalizacją, typem systemu i numerem DoP; niezbędna do odbioru PSP.
- ✅ Stosowanie wyłącznie materiałów z aktualną deklaracją DoP – brak DoP lub przeterminowany certyfikat dyskwalifikuje wyrób budowlany.
- ✅ Doświadczenie przy odbiorach PSP – referencje z obiektów odebranych przez PSP i Nadzór Budowlany potwierdzają jakość wykonania.
- ✅ Kompleksowość – wszystkie typy przejść z jednej ręki – elektryczne, sanitarne, wentylacyjne i teletechniczne w jednym zleceniu i jednej dokumentacji zbiorczej.
Potrzebujesz wyceny przepustów ppoz lub audytu przejść w swoim obiekcie?
Bezpłatna wycena na podstawie projektu lub inwentaryzacja na miejscu – oddzwonimy w ciągu 2 godzin roboczych. Działamy w całej Polsce.
Sprawdź ofertę przepustów ppoz →
