Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego – kto musi ją posiadać, co powinna zawierać i jak często ją aktualizować

Kto musi posiadać Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego?

Obowiązek sporządzenia IBP wynika z § 6 Rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719 ze zm.). Dokument jest wymagany dla obiektów spełniających co najmniej jedno z poniższych kryteriów.

IBP jest obowiązkowa, gdy budynek lub jego część spełnia którykolwiek z warunków:

• Kubatura brutto powyżej 1000 m³ – w przypadku budynków użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego (ZL I–V).
• Kubatura brutto powyżej 5000 m³ – w przypadku budynków inwentarskich i produkcyjno-magazynowych (PM).
• Ponad 50 osób jednocześnie przebywających – dla obiektów zaliczonych do kategorii ZL, niezależnie od kubatury.
• Strefy zagrożone wybuchem – obiekty z wydzielonymi strefami Ex muszą mieć IBP bez względu na powierzchnię i kubaturę.

Obowiązek spoczywa na właścicielu budynku, zarządcy lub użytkowniku – w zależności od tego, kto faktycznie odpowiada za eksploatację obiektu. W budynkach wielolokalowych (biurowce, galerie handlowe) IBP sporządza się dla całego obiektu, a poszczególni najemcy mogą być objęci jej postanowieniami bez konieczności tworzenia osobnych dokumentów. Typowe błędy przy sporządzaniu IBP opisaliśmy w artykule: Przeczytaj więcej: IBP – obowiązki pracodawcy i typowe błędy w dokumentacji.

Co powinna zawierać Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego? Wymagane elementy

Zawartość IBP określa § 6 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA z 2010 r. Dokument musi obejmować wszystkie poniższe elementy – brak któregokolwiek z nich oznacza, że IBP jest niekompletna i może zostać zakwestionowana przez PSP.

Jakie przepisy regulują obowiązek posiadania IBP?

Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego nie wynika z jednej normy, lecz z zestawu aktów prawnych, których znajomość jest niezbędna do prawidłowego sporządzenia dokumentu.

• Ustawa o ochronie przeciwpożarowej z 24.08.1991 r. (Dz.U. 2022 poz. 2057 t.j.) – art. 4 ust. 1 pkt 2: obowiązek przygotowania właściwego sposobu postępowania na wypadek pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.
• Rozporządzenie MSWiA z 7.06.2010 r. (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719 ze zm.) – § 6: szczegółowe wymagania dotyczące IBP, progi obowiązku i wymagana zawartość dokumentu.
• Rozporządzenie MI z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych (WT) – przepisy dotyczące kategorii zagrożenia ludzi (ZL), klas odporności pożarowej i stref pożarowych, które IBP musi odzwierciedlać.
• Rozporządzenie MG z 26.04.2013 r. w sprawie warunków technicznych dla stacji paliw i instalacji ATEX – uzupełniające wymagania dla IBP obiektów z substancjami niebezpiecznymi.
• Polska Norma PN-N-01256-5 (plany ewakuacyjne) – zasady sporządzania planów ewakuacyjnych jako załącznika graficznego do IBP.

Kiedy i jak często należy aktualizować IBP? Obowiązkowe przesłanki

§ 6 ust. 7 Rozporządzenia MSWiA z 2010 r. precyzuje dwie niezależne przesłanki aktualizacji IBP – obie są wiążące i nie można ich traktować zamiennie.

Przesłanka 1 – aktualizacja cykliczna: co 2 lata

IBP musi być przeglądana i w razie potrzeby aktualizowana nie rzadziej niż raz na 2 lata. Nawet jeśli w budynku nie zmieniło się nic, właściciel lub zarządca powinien dokonać przeglądu i opatrzyć go adnotacją o braku konieczności zmian lub nową wersją dokumentu z datą aktualizacji.

Przesłanka 2 – aktualizacja po każdej zmianie warunków ochrony ppoż

IBP musi być zaktualizowana po każdym zdarzeniu lub zmianie wpływającej na warunki ochrony ppoż w obiekcie, w szczególności po:

• Rozbudowie, przebudowie lub zmianie przeznaczenia budynku lub jego części.
• Zmianie instalacji ppoż – montaż nowego SSP, DSO, rozbudowa systemu oddymiania, dodanie gaśnic lub hydrantów.
• Zmianie liczby użytkowników przekraczającej progi określone w IBP (np. wynajem nowej kondygnacji przez dużego najemcę).
• Zmianie sposobu użytkowania pomieszczeń wpływającej na gęstość obciążenia ogniowego (np. zmiana magazynu na spawalnię).
• Zmianie firmy serwisującej urządzenia ppoż lub harmonogramu przeglądów.
• Zaleceniach pokontrolnych PSP nakazujących zmianę dokumentacji.

Koszt sporządzenia Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego – od czego zależy wycena?

Cena IBP zależy przede wszystkim od złożoności obiektu, liczby kondygnacji i stref pożarowych, liczby rodzajów urządzeń ppoż oraz zakresu wymaganych planów ewakuacyjnych.

• Mały obiekt jednorodny (do 1000 m² pgu, 1–2 kondygnacje, ZL III): IBP z planami ewakuacyjnymi – orientacyjnie 800–2 000 zł netto.
• Średni budynek biurowy lub handlowy (1000–5000 m² pgu, kilka kondygnacji): IBP z pełną charakterystyką pożarową, planami i procedurami ewakuacyjnymi – orientacyjnie 2 000–5 000 zł netto.
• Duży obiekt wielostrefowy lub przemysłowy (powyżej 5000 m² pgu, wiele kondygnacji, PM): IBP z oceną zagrożenia wybuchem, procedurami dla prac niebezpiecznych i rozbudowanymi planami – orientacyjnie 5 000–15 000 zł netto i więcej.

IBP a szkolenia ppoż i ćwiczenia ewakuacyjne – jak to powiązać?

Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego traci wartość, jeśli pracownicy nie wiedzą o jej istnieniu lub nie znają opisanych w niej procedur. Właśnie dlatego § 6 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia z 2010 r. wymaga, by IBP zawierała opis sposobu zaznajamiania użytkowników z jej treścią.

W praktyce oznacza to konieczność prowadzenia szkoleń z zakresu ochrony ppoż, które obejmują:

• Szkolenie wstępne dla każdego nowego pracownika lub najemcy – zapoznanie z IBP, lokalizacją gaśnic i hydrantów, drogami ewakuacyjnymi i punktami zbiórki.
• Szkolenia okresowe – częstotliwość zależy od kategorii obiektu i liczby pracowników; dla obiektów ZL I i ZL II zalecane co 2 lata.
• Ćwiczenia ewakuacyjne – dla budynków przeznaczonych dla ponad 50 osób lub z zakwaterowaniem nocnym wymagane co najmniej raz na 2 lata; dokumentowane protokołem z ćwiczenia.

Dokumentem potwierdzającym zapoznanie pracowników z IBP są listy obecności ze szkoleń, przechowywane przez właściciela lub zarządcę przez minimum 3 lata. Brak tych dokumentów przy kontroli PSP to kolejna nieprawidłowość, nawet jeśli sama IBP jest aktualna. Więcej o organizacji szkoleń ppoż: szkolenia ppoż dla obiektów.

FAQ – najczęstsze pytania o Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego

Jak wybrać firmę do sporządzenia IBP? Na co zwracać uwagę?

Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego to dokument prawny – jej nieprawidłowe sporządzenie może narazić właściciela na odpowiedzialność, a w razie pożaru stać się elementem postępowania odszkodowawczego lub karnego.

• ✅ Wykształcenie i doświadczenie w zakresie ochrony ppoż – zlecaj IBP specjalistom z udokumentowaną wiedzą pożarniczą, nie każdemu biuru projektowemu, które „robi też ppoż”.
• ✅ Znajomość aktualnych przepisów – Rozporządzenie z 2010 r. było nowelizowane; upewnij się, że firma pracuje na aktualnym tekście i zna najnowsze interpretacje KG PSP.
• ✅ Wizja lokalna przed sporządzeniem dokumentu – IBP sporządzona bez wizji w obiekcie zawiera błędy i nieścisłości – jej brak to sygnał ostrzegawczy.
• ✅ Plany ewakuacyjne sporządzane zgodnie z PN-N-01256-5 – poprawna symbolika, skale, aktualne rzuty z lokalizacją urządzeń ppoż.
• ✅ Oferta aktualizacji i serwisu dokumentacji – firma, która sporządza IBP, powinna oferować też jej aktualizację po zmianach w obiekcie i przypomnienie o cyklicznym przeglądzie co 2 lata.
• ✅ Możliwość kompleksowej obsługi ppoż – połączenie IBP z przeglądami urządzeń, szkoleniami i ćwiczeniami ewakuacyjnymi u jednego wykonawcy eliminuje niespójności między dokumentacją a stanem faktycznym.